Shpeshherë, në biseda dëgjohet po i njëjti shqetësim që duket sikur të gjithë shqiptarët njëzëri e shrehin: "Sikur të kishim në xhami të madhe?!" Shtrohet pyetja: A është i drejtë ky pretendim i banorëve të kryeqytetit? Ndërtimi i një xhamie të madhe është një nevojë, apo çështje luksi?

            Nëse vërejmë gjendjen e përgjithshme te Shqipërise, vihen re disa statistika deri diku paradoksale. Vërtetë mungon një shifër zyrtare e objekteve të kultit në Shqipëri, por komunitetet fetare deklarojnë objektet  dhe institucionet e tyre fetare. Përfaqësuesit e komunitetit ortodoks thonë se zotërojnë 425 objekte te kultit të tyre. Përfaqësuesit e besimit katolik deklaruan 694 institucione të besimit të tyre. Përfaqësuesit e besimit islam deklarojne se në Shqipëri janë 568 xhami dhe 70 tyrbe të sektit bektashi.  

  "Multiple Indicator Cluster Survey", organizuar nga Instituti Kombëtar i Statistikave, INSTAT, për UNICEF-in  ishte e interesuar në zbulimin e gjendjës shëndetësore të nënave dhe fëmijëve. por ata kishin përfshirë gjithashtu edhe pyetje fetare pwr më shumë se 5000 të intervistuarve. Ata gjithashtu deklarojnë se 80% e Shqiptarve janë muslimanë. Vlen për t’u theksuar ky fakt, pasi përqindja zyrtare e muslimanve e publikuar disa vite më pare ishte 70%. Me të drejtë këtu ngrihet një shqetësim, në një shoqëri që kemi 80% muslimanë kemi vetëm 568 xhami dhe afro 1.119 kisha. 

   Problemi ynë nuk qëndron në numrin e madh të këtyre kishave, por në numrin e vogël të xhamive, që është në përpjestim tepër të zhdrejtë me përqindjen e popullsisë muslimane.  Sa më shumë e studion këtë cështje e kupton se në c’gradë problematike është ky fenomen. Situata për Shqipërinë dhe për banorët e besimit musliman, është vërtët shokuese. Ndoshta dikush mund të thotë me të drejtë që një numër tepër i madh i shqiptarve, duke kryer një migrim të brëndshëm kanë lëvizur nga qytetet, fshatrat, rrethinat për në kryeqytet dhe fokusi  duhet të fillojë në kryeqytet dhe studimi i cështjes po aty duhet të nisë.

            Si paraqitet kjo situatë në kryeqytet? Në fakt këtu gjendja është në një shkallë akoma më të lartë problematike. Është i mirqenë fakti që kryeqyteti mban rekord të numrit të popullsisë krahasuar më qytetet e tjera, dhe numri i xhamive është gati i papërfillshëm në këtë raport. Vetëm në disa nga rrugët kryesore mund të arrish të identifikosh një xhami. Xhamia e Et’hem Beut, e njohur nga banorët si xhamia e qendrës, është xhami e bukur dhe me vlera të mëdha historike, monument kulture gjithashtu, por hapsira e saj e vogël të trishton.

            Nësë do e rishikojmë në kontekstin e të drejtave të banorëve të këtij kryeqyteti, të lihet përshtypja se kërkesa dhe nevoja e 80% të kësaj popullsie është e pashqyrtuar me seriozitetin që i nevojitet. Mund të gjykojmë që ky pretendim i besimtasimtarvë është i legjitimuar pasi vetë kushtetuta garanton lirinë fetare dhe nuk mund të nënkuptohet liria fetare pa kulte fetare. Neni 10/2 thuhet :” Shteti është asnjanës në çështjet e besimit e të ndërgjegjes dhe garanton lirinë e shprehjes së tyre në jetën publike. Neni 24/1). Liria e ndërgjegjes dhe e fesë eshtë e garantuar. 2. Secili është i lirë të zgjedhë ose të ndryshojë fenë ose bindjet, si dhe t\'i shfaqë ato individualisht ose kolektivisht, në publik ose në jetën private, nëpërmjet kultit, arsimimit, praktikave ose kryerjes së riteve. 3)Askush nuk mund të detyrohet ose të ndalohet të marrë pjesë në një bashkësi fetare ose në praktikat e saj, si dhe të bëjë publike bindjet ose besimin e tij.  

            Në Konventën Europiane Të Drejtave të Njëriut në nenin 9 thuhet:

1) Çdokush ka të drejtën e lirisë së mendimit, të ndërgjegjes e të fesë; kjo e drejtë nënkupton lirinë për të ndryshuar fenë ose besimin dhe lirinë, qoftë individualisht ose kolektivisht, publikisht ose privatisht nëpërmjet kultit, mësimdhënies, praktikave dhe kryerjes së riteve.

2) Liria e shfaqjes së fesë së tij ose besimeve të dikujt nuk mund t’i nënshtrohet kufizimeve të tjera, përveç atyre të parashikuara nga ligji dhe që përbëjnë masa të nevojshme në një shoqëri demokratike në interes të sigurisë publike, për mbrojtjen e rendit publik, të shëndetit ose të moralit ose për mbrojtjen e të drejtave dhe të lirive të të tjerëve”.

 
            Normalisht kjo kërkesë duhet mirkuptuar, pasi një përqindje kaq e lartë e banorëve të këtij shteti duhet mirëkuptuar dhe duhet marrë në konsideratë, dhe të mos lihet hije dyshimi, që kemi të bëjmë më një diskriminim të kërkesave të muslimanve pasi është e ditur që neni 18/2 shpreh :“Askush nuk mund të diskriminohet padrejtësisht për shkaqe të tilla si gjinia, raca, feja, etnia, gjuha, bindjet politike, fetare a filozofike, gjendja ekonomike, arsimore, sociale ose përkatësia prindërore’.
 
            Gjithashtu edhe nëse bëhet një trajtim social dhe estetik të kësaj çështjeje, mund të themi që e gjithë shoqëria përfiton në ndërtimin e një xhamie të madhe. Pasi në këtë mënyrë do evitoheshin trotuaret afër xhamive, ne ditëve të premte, të tejmbushura me besimtarë që falen. Do evitohej edhe e falura e namazit të Bajramit në sheshin në qendër, në një ambjent absolutisht të papërshtatshëm, ku duhet të shpresosh që atë dite mos të bjerë shi.

 
 
            Duke e marrë parasysh argumentat e shprehur më sipër, duke marrë parasysh faktin që interesat e një përqindje kaq të lartë, mendoj se është tepër e nevojshme të shqyrtohet ky problem dhe të merret në konsideratë si dhe më së fundmi të niset një studim i denjë për ndërtimin e një xhamie të madhe në kryeqytet. Organet kopetente përkatëse duhet të nisin sensibilizimin dhe të shyrtohet terreni i përshtatshëm, fondet dhe planimetria e duhur për të vepruar. Por kjo gjë duhet të niset sot dhe jo nesër!